چالش‌های پیش‌روی اوكراین
|
۰۱:۵۱ – ۱۳۹۲/۱۲/۱۵
0
2
پاسخ
دکترالهه کولایی استادوپژوهشگربرجسته دانشگاه تهران باسوابق ارزنده مدیریتی درآموزش عالی وسابقه نمایندگی مجلس شایسته ترین کاندیدریاست دانشگاه تهران میباشندوامیدواریم باحضوراین بانوی دانشمندشاهداعتلای علمی دانشگاه تهران به عنوان نماد علم کشورباشیم
الهه کولایی
چالش‌های پیش‌روی اوکراین
از دی ماه 1370 (پایان سال 1991) که اتحاد شوروی تجزیه شد و 15جمهوری تشکیل‌دهنده آن به عنوان واحد‌های سیاسی مستقل وارد نظام بین‌المللی شدند، تحولات وسیع و عمیقی در این کشورها رخ داده است. اما یک تغییر روس‌ها را بیش از دیگران نگران کرد و آن جدا شدن اوکراین از اتحاد جماهیر شوروی بود. ملی‌گرایان روس تجزیه اتحاد شوروی را یک فاجعه برآورد کردند اما روابط اوکراین با روسیه همچنان بسیار موثر و مهم به شمار می‌رفت.
پس از گذشت سال‌ها از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، انقلاب نارنجی 2004رویارویی روسیه را با آمریکا در این کشور برجسته‌تر از گذشته ساخت. از آن سال کی‌یف صحنه زورآزمایی ناتو و فدراسیون روسیه بود. شکست یانووکویچ در انتخابات ریاست جمهوری و سپس بازگشت او به عرصه قدرت در سال 2006 به عنوان نخست‌وزیر بیانگر اهمیت جایگاه روس تبارها در این کشور و تاثیر آن در روابط اوکراین با روسیه است. اما نکته قابل توجه این است که سران کرملین در روی کار آوردن یانووکویچ و پایان دادن به دولت برآمده از انقلاب نارنجی تاثیر بسزایی داشتند؛ از جمله ابزارهایی قدرت نمایی روسیه در مقابل ناتو افزایش سه برابری بهای گاز در اوکراین بود که آثار آن نیز بسیار قابل توجه است.
بستن شیر گاز به روی مردم این کشور در زمستان 2006 حکایت بی‌پروایی روسیه در تشدید فشار بر این کشور در چارچوب سیاست‌های خود است. روسیه می‌کوشد با پیدا کردن مسیرهای جایگزین، نقش برجسته اوکراین را در انتقال گاز‌به اروپا کمرنگ کند. شبه‌جزیره کریمه و تلاش آن برای خودمختاری هم بر روابط دو کشور همیشه اثرگذار بوده است. این منطقه که در سال 1945 از سوی خروشچف به اوکراین داده شد، در کنار دریای سیاه واقع شده است و مقامات آن پس از استقلال اوکراین در پی کسب خود مختاری فزاینده برآمدند.
در سال‌های 95-1994با حضور یوری مشکوف این گرایش شدت یافت اما مبارزه روسیه در چچن برای دولت کی‌یف فرصت مناسبی برای سرکوب جدایی‌طلبان در کریمه ایجاد کرد. به هر حال در این جزیره هم 270 هزار سکنه تاتار یعنی 15درصد جمعیت عامل مهمی برای اغتشاش و آشوب در تحولات امروز در اوکراین به شمار می‌روند. با این وجود اکثریت جزیره در اختیار قزاق‌های روس است. باید دانست که 12میلیون روس در کشور اوکراین زندگی می‌کند یعنی 22درصد جمعیت اوکراین روس‌تبار است. این اقلیت روس‌تبار بیشتر در شرق اوکراین و شبه جزیره کریمه زندگی می‌کنند و پست‌های مهمی را هم در این کشور بر عهده دارند.
بنابراین دولت کرملین ابزارهای قدرت‌نمایی فوق‌العاده‌ای در اختیار دارد. این در حالی است که دست اتحادیه اروپا در حمایت از دولت جدید اوکراین مانند سال‌های 2004 تا 2006 باز هم خالی است. بنابراین اتحادیه اروپا بیشتر تلاش می‌کند از تنش‌آفرینی‌های روسیه در اوکراین جلوگیری به عمل آورد. از سوی دیگر برخی دولتمردان اوکراین در سال‌های گذشته سعی می‌کردند تا به نوعی وابستگی اقتصادی خود را به روسیه به کمترین حد خود برسانند اما ظاهرا در زمینه تجارت خارجی چندان موفق نبوده‌اند. در بازرگانی هم 85 درصد از صادرات اوکراین به فدراسیون روسیه صورت می‌گیرد. از دیدگاه رهبران اوکراین سی‌آی‌اس ابزاری برای جدایی از جمهوری‌های پیشین اتحاد شوروی و نهادی است که اوکراین تلاش می‌کند در آن باقی بماند تا پیوستن به اتحادیه اروپا به وقوع بپیوندد. اکثریت اوکراینی‌ها کشور خود را یک کشور اروپایی می‌دانند.
از نظر جغرافیایی و فرهنگی شباهت‌های بسیار میان این کشور با اروپا وجود دارد و از نظر سیاسی هم ورود به ساختارهای اروپایی برای سیاستمداران غربگرای این کشور اولویت داشته است. اما این کشور غیر از منابع طبیعی و نیروی کار برای عرضه به اروپا کالای مهمی ندارد. رهبران غربگرای اوکراین برای ایجاد موازنه در برابر روسیه، نزدیکی هرچه بیشتر به ساختارهای اروپایی را دنبال می‌کنند و اینکه تا چه‌حد موفق خواهند شد، باید در عملکرد دولتمردان اوکراین در سال‌های آینده جست. در شرایط فعلی اروپا تلاش می‌کند تا روابط متلاطم اوکراین و روسیه را به حالت عادی خود بازگرداند؛ چراکه ادامه این روند به ضرر دولت جدید اوکراین است.
/آرمان
نظرات بینندگان
انتشار یافته: ۱
در انتظار بررسی: ۰
غیر قابل انتشار: ۰
حسین ازخرمشهر
