ايران و اتحاديه اروپا
علی بیگدلی
ایران و اتحادیه اروپا
صدور قطعنامه اخیر
از جانب پارلمان اروپا در ایران و جهان واکنش‌های فراوانی به همراه داشت،
تا آنجا که سفر هیات پارلمانی ایران به اروپا از جانب کشورمان لغو شد.
درباره این سفر ایران می‌توانست دو رویکرد اتخاذ کند؛ نخستین رویکرد این
بود که این سفر را به دلیل نشان دادن مخالفت خود با قطعنامه پارلمان اروپا
لغو کند و در اروپا حضور پیدا نکند که این روش توسط ایران در پیش گرفته شد.
رویکرد دیگر که ایران می‌توانست پیش بگیرد، حضور در اروپا و بیان اعتراض
به این قطعنامه بود که می‌شد از آن تریبون برای نشان دادن موضع خود استفاده
کرد و نشان داد که ایران قطعنامه بی‌ارزش پارلمان اروپا را به رسمیت
نمی‌شناسد. البته قطعنامه پارلمان اروپایی هیچ‌گونه ضمانت اجرایی با خود
ندارد و روابط سیاسی، اقتصادی و فرهنگی ایران و اتحادیه اروپایی از زمان
تاسیس این اتحادیه تحت‌تاثیر تحولات سیاسی و اجتماعی ایران یا سایر کشورهای
خاورمیانه بوده است. این روابط از زمان ادامه و گسترش برنامه هسته‌ای
کشورمان، به سردی گراییده است. در دولت‌های نهم و دهم با برخی اظهارنظرهای
محمود احمدی‌نژاد به روابط دوجانبه شوک جدیدی وارد شد و اتحادیه اروپا از
طریق قطع روابط فرهنگی و آموزشی، اقدام به مقابله کرد. با این حال این
اتحادیه اصلی‌ترین ابزار جامعه بین‌المللی برای مذاکره با برنامه هسته‌ای
ایران بود و آمریکا نیز مدام آنها را ترغیب به ادامه گفت‌وگوها می‌کرد. در
سال 2006میلادی اتحادیه اروپا مذاکرات را بی‌نتیجه دانست و پرونده هسته‌ای
ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارجاع داده شد. از این زمان به بعد
مذاکرات پیرامون پرونده هسته‌ای ایران توسط گروه 1+5 انجام می‌گرفت که ۳
عضو این گروه (فرانسه، آلمان و بریتانیا) را کشورهای عضو این اتحادیه تشکیل
می‌دهند. با روی کارآمدن دولت یازدهم، کاترین اشتون در نخستین روزهای
ریاست‌جمهوری دکتر حسن روحانی با ارسال نامه تبریک به رئیس‌جمهور ایران از
وی دعوت کرد تا در اسرع وقت مذاکرات با گروه موسوم به 1+5 را از سر بگیرد.
همچنین وزیران خارجه آلمان، روسیه و فرانسه از اظهارات دکتر روحانی درباره
حل مسالمت‌آمیز پرونده هسته‌ای استقبال کردند و اشتون به ایران سفر کرد.
به‌تازگی نیز شاهد صدور قطعنامه حقوق بشر از جانب پارلمان اروپا علیه ایران
بودیم که واکنش ایران را در پی داشت و ایران سفر هیات پارلمانی خود به این
کشور را لغو کرد و با وجود اصرار زیاد مبنی بر انجام این سفر از طرف اروپا
به این خواسته تن نداد.
/آرمان
