زکات چیست؟
یکی از واجبات دین زکات است که مسلمانان باید مقداری مشخص از اموال خود را به عنوان زکات بپردازند.
فرهنگ و هنر: زکات در اسلام یکی از احکام واجبی است که باید بر اساس شرایطی، بخشی از اموال معین شده به افراد نیازمند و امور عمومی اجتماعی پرداخته شود.
زکات یکی واجبات مالی در دین اسلام است که طبق آن مسلمانان باید مقدار مشخصی از اموال تعیین شده را به عنوان زکات بپردازند. پرداخت زکات خود دارای شرایطی است که در این بخش بر اساس موارد مندرج در توضیح المسائل جامع به آن می پردازیم.
زکات به چه اموالی تعلق می گیرد؟
زکات در ده مورد واجب است :
- گندم
- جو
- خرمای خشک (تَمْر)
- انگور (کشمش)، به این چهار مورد، «غلّات چهارگانه» گفته می شود.
- طلا
- نقره به این دو مورد، «نقدَین» گفته می شود.
- شتر
- گاو
- گوسفند به این سه مورد، «أنعام سه گانه» گفته می شود.
- مال التجاره (بنابر احتیاط واجب)
این موارد ده گانه، «اموال زکوی» نامیده می شود.
اگر فردی مالک هر کدام از موارد ذکر شده باشد، با توجه به شرایط درج شده در رساله عملیّه، باید مقدار تعیین شده را در مصارف مشخصی صرف کند، اما مستحب است زکات هرسال از سرمایه کسب و کار و تجارت را نیز پرداخت کند، علاوه بر این زکات سایر غلّات (غیر از گندم و جو و خرما و کشمش) نیز مستحب است.
شرایط وجوب زکات
زکات در صورتی واجب می شود که مال به مقدار نصاب که بعدا گفته می شود برسد و مالک آن بالغ و عاقل و آزاد باشد و بتواند در آن مال تصرف کند. (توضیح المسائل جامع، مسئله ۱۸۵۵)
نکته: در مواردی که گذشتِ سال در پرداخت زکات شرط است باید امکان تصرف کامل در تمام دوازده ماه باشد. بنابراین، اگر امکان تصرف کامل در بین سال پیدا شود و سپس [بعد از مدتی] از بین برود، آن سال به حساب نمی آید و احتیاج به سال جدید دارد. در آن مواردی که گذشتن سال معتبر نیست، امکان تصرف کامل در زمان تعلق زکات محل تأمل و اشکال است، اگر چه اقوا آن است که آن را معتبر بدانیم. (تحریرالوسیله ج ۱، ص ۳۱۳، م ۳)
شرایط زکات دهندگان
افرادی که پرداخت زکات برای آنها واجب است باید از شرایط زیر برخوردار باشند:
۱. رسیدن به سن بلوغ
پرداخت زکات برای افراد نابالغ واجب نیست. در برخی مواردی که گذشتِ یک سال در پرداخت زکات شرط است، بلوغ از آغاز سال معتبر است، و در غیر آن موارد، انسان باید قبل از زمان تعلق گرفتن زکات بالغ باشد. (تحریرالوسیله، ج ۱، ص ۳۱۲، احدُها)
نکته: اگر مالک گاو و گوسفند و شتر و طلا و نقره در بین سال بالغ شود، زکات بر او واجب نیست. (توضیح المسائل، مسئله ۱۸۵۷)
۲. عاقل بودن
زکات بر کسی که مجنون است واجب نیست، و در مواردی که گذشتِ سال در پرداخت زکات شرط است باید در تمام سال عاقل باشد؛ و در غیر آن موارد، قبل از زمان تعلق زکات، داشتن عقل معتبر است. (تحریرالوسیله، ج ۱، ص ۳۱۲، ثانیها)
