اعمال شب و روز اول ماه شوال
دهمین ماه از ماه‌های قمری ماه شوال است، این ماه پس از ماه رمضان و قبل از ماه ذی‌القعده قرار گرفته است. این ماه نیز مانند سایر ماه‌های قمری از فضیلت‌های فراروانی برخوردار است.
فرهنگ و هنر: ماه شوال یکی از ماه های قمری است که نزد تمام مسلمانان جهان بسیار مهم و حائز اهمیت می باشد، اعمالی برای شب و روز ماه شوال نیز وجود دارد.
شوال دهمین ماه از ماه های قمری است که بعد از ماه مبارک رمضان و پیش از ماه ذی القعده قرار دارد و روز اول آن، عید فطر است. این ماه از اهمیت زیادی نزد مسلمانان برخوردار است چنانچه امام سجّاد علیه السّلام به اولاد خود می فرمود :
لَیلَهُ القَدرِ لَیسَ دَونَ لَیلَهَ القَدر؛ شب (عید) فطر کمتر از شب قدر نیست ( المراقبات . ص ۳۳۴ ) . برای شب و روز اول شعبان که مصادف با عید فطر است، اعمالی ذکر شده است.
اعمال و نماز شب اول شوال
در مفاتیح الجنان، فصل چهارم اعمالی برای این ماه ذکر شده است که عبارتند از:
از جمله لیالی شریفه است و در فضیلت و ثواب عبادت و احیای آن احادیث بسیار وارد شده و روایت شده است که آن شب کمتر از شب قدر نیست و از برای آن چند عمل است:
اول:
غسل است در وقتی که آفتاب غروب کرد.
دوم:
احیا آن شب به نماز و دعا و استغفار و سؤال از حق تعالی و بیتوته در مسجد.
سوم :
آنکه بخواند در عقب نماز مغرب و عشا و نماز صبح و عقب نماز عید الله اکبر الله اکبر لا اله الا الله و الله اکبر الله اکبر و لله الحمد الحمد لله علی ما هدانا و له الشکر علی ما اولانا.
چهارم :
آنکه چون نماز مغرب و نافله آن را خواند دستها را بسوی آسمان بلند کند و بگوید یا ذا المن و الطول یا ذا الجود یا مصطفی محمد و ناصره صل علی محمد و آل محمد و اغفر لی کل ذنب احصیته و هو عندک فی کتاب مبین پس به سجده برود و صد مرتبه در سجده بگوید اتوب الی الله پس هر حاجت که دارد از حق تعالی بخواهد که ان شاء الله تعالی بر آورده خواهد شد و در روایت شیخ است که:بعد از نماز مغرب به سجده رود و بگوید یا ذا الحول یا ذا الطول یا مصطفیا محمدا و ناصره صل علی محمد و آل محمد و اغفر لی کل ذنب اذنبته و نسیته انا و هو عندک فی کتاب مبین پس بگو صد مرتبه اتوب الی الله.
پنجم :
زیارت کند امام حسین علیه السلام را که فضیلت بسیار دارد و زیارت مخصوصه این شب در باب زیارات بیاید ان شاء الله.
ششم :
ده مرتبه بگوید ذکر یا دائم الفضل را که در اعمال شب جمعه گذشت.
هفتم :
بجا آورد ده رکعت نمازی که در شب آخر ماه رمضان گذشت. برای آشنایی با دستور نماز آخر ماه رمضان به مطلب ” دعا و اعمال مخصوص روز آخر رمضان ” مراجعه فرمایید.
هشتم ؛ نماز مخصوص شب اول شوال
بجا آورد دو رکعت نماز در رکعت اول بعد از حمد هزار مرتبه توحید و در دوم یک مرتبه بخواند و بعد از سلام سر به سجده بگذارد و صد مرتبه بگوید اتوب الی الله پس بگوید یا ذا المن و الجود یا ذا المن و الطول یا مصطفی محمد صلی الله علیه و آله صل علی محمد و آله و افعل بی کذا و کذا و به جای آن حاجات خود را بطلبد و روایت است که حضرت امیر المؤمنین علیه السلام این دو رکعت را به این کیفیت بجا می آورد پس سر از سجده برمیداشت و می فرمود به حق آن خداوندی که جانم به دست قدرت او است هر که این نماز را بکند هر حاجت از خدا بطلبد البته عطا کند و اگر به عدد ریگهای بیابان گناه داشته باشد خدا بیامرزد و در روایت دیگر به جای هزار مرتبه توحید صد مرتبه وارد شده لکن نماز را بعد از نماز مغرب و نافله آن باید بجا آورد و شیخ و سید بعد از این نماز این دعا را نقل کرده اند:
یا الله یا الله یا الله یا رحمان یا الله یا رحیم یا الله یا ملک یا الله یا قدوس یا الله یا سلام یا الله یا مؤمن یا الله یا مهیمن یا الله یا عزیز یا الله یا جبار یا الله یا متکبر یا الله یا خالق یا الله یا بارئ یا الله یا مصور یا الله یا عالم یا الله یا عظیم یا الله یا علیم یا الله یا کریم یا الله یا حلیم یا الله یا حکیم یا الله یا سمیع یا الله یا بصیر یا الله یا قریب یا الله یا مجیب یا الله یا جواد یا الله یا ماجد یا الله یا ملی یا الله یا وفی یا الله یا مولی یا الله یا قاضی یا الله یا سریع یا الله یا شدید یا الله یا رءوف یا الله یا رقیب یا الله یا مجید یا الله یا حفیظ یا الله یا محیط یا الله یا سید السادات یا الله یا اول یا الله یا آخر یا الله یا ظاهر یا الله یا باطن یا الله یا فاخر یا الله یا قاهر یا الله یا رباه یا الله یا رباه یا الله یا رباه یا الله یا ودود یا الله یا نور یا الله یا رافع یا الله یا مانع یا الله یا دافع یا الله یا فاتح یا الله یا نفاح [نفاع ]یا الله یا جلیل یا الله یا جمیل یا الله یا شهید یا الله یا شاهد یا الله یا مغیثیا الله یا حبیب یا الله یا فاطر یا الله یا مطهر یا الله یا ملک [ملیک ]یا الله یا مقتدر یا الله یا قابض یا الله یا باسط یا الله یا محیی یا الله یا ممیتیا الله یا باعثیا الله یا وارث یا الله یا معطی یا الله یا مفضل یا الله یا منعم یا الله یا حق یا الله یا مبین یا الله یا طیب یا الله یا محسن یا الله یا مجمل یا الله یا مبدئ یا الله یا معید یا الله یا بارئ یا الله یا بدیع یا الله یا هادی یا الله یا کافی یا الله یا شافی یا الله یا علی یا الله یا عظیم یا الله یا حنان یا الله یا منان یا الله یا ذا الطول یا الله یا متعالی یا الله یا عدل یا الله یا ذا المعارج یا الله یا صادق یا الله یا صدوق یا الله یا دیان یا الله یا باقی یا الله یا واقی یا الله یا ذا الجلال یا الله یا ذا الاکرام یا الله یا محمود یا الله یا معبود یا الله یا صانع یا الله یا معین یا الله یا مکون یا الله یا فعال یا الله یا لطیف یا الله یا غفور یا الله [یا جلیل یا الله ]یا شکور یا الله یا نور یا الله یا قدیر [قدیم ]یا الله یا رباه یا الله یا رباه یا الله یا رباه یا الله یا رباه یا الله یا رباه یا الله یا رباه یا الله یا رباه یا الله یا رباه یا الله یا رباه یا الله یا رباه یا الله اسالک ان تصلی علی محمد و آل محمد و تمن علی برضاک و تعفو عنی بحلمک و توسع علی من رزقک الحلال الطیب و من حیث احتسب و من حیث لا احتسب فانی عبدک لیس لی احد سواک و لا احد اساله غیرک یا ارحم الراحمین ما شاء الله لا قوة الا بالله العلی العظیم پس به سجده میروی و میگویی یا الله یا الله یا الله یا رب یا رب یا رب یا منزل البرکات بک تنزل کل حاجة اسالک بکل اسم فی مخزون الغیب عندک و الاسماء المشهورات عندک المکتوبة علی سرادق عرشک ان تصلی علی محمد و آل محمد و ان تقبل منی شهر رمضان و تکتبنی من الوافدین الی بیتک الحرام و تصفح لی عن الذنوب العظام و تستخرج لی یا رب کنوزک یا رحمان.
نهم:نماز دیگری برای شب اول شوال
چهارده رکعت نماز بخواند در هر رکعتی حمد و آیة الکرسی و سه مرتبه قل هو الله احد تا برای او باشد به هر رکعتی ثواب عبادت چهل سال و عبادت هر که روزه گرفته و نماز خوانده در آن ماه.
دهم :
شیخ در مصباح فرموده که در آخر شب غسل کن و بنشین در جای نماز خود تا طلوع فجر.
اعمال روز اول ماه شوال
در مفاتیح الجنان نوشته شیخ عباس قمی برای اعمال روز اول ماه شوال که همان روز عید فطر است، آمده است :
اول :
آنکه بخوانی بعد از نماز صبح و نماز عید آن تکبیراتی را که در شبش بعد از نماز فریضه میخواندی.
دوم :
آنکه بخوانی بعد از نماز صبح دعایی را که سید روایت کرده اللهم انی توجهت الیک بمحمد امامی الخ.و شیخ این دعا را بعد از نماز عید ذکر فرموده.
سوم:
بیرون کردن زکات فطره است از هر سری صاعی پیش از نماز عید به تفصیلی که در کتب فقهیه است و بدان که زکات فطره واجب مؤکد است و شرط قبولی روزه ماه رمضان و سبب حفظ تا سال دیگر است و حق تعالی آن را مقدم بر نماز ذکر فرموده در این آیه شریفه قد افلح من تزکی و ذکر اسم ربه فصلی.
چهارم :
غسل است و بهتر آن است که اگر ممکن شود از نهر غسل کنی و وقت آن بعد از طلوع فجر است تا زمان به جا آوردن نماز عید چنانچه شیخ فرموده و در جزء روایتی است که غسل را در زیر سقفی بکن و چون خواستی غسل کنی بگو اللهم ایمانا بک و تصدیقا بکتابک و اتباع سنة نبیک محمد صلی الله علیه و آله پس بسم الله بگو و غسل کن و چون از غسل فارغ شدی بگو اللهم اجعله کفارة لذنوبی و طهر دینی اللهم اذهب عنی الدنس.
