معرفی کامل حمام سلطان امیر احمد
حمام سلطان امیر احمد کاشان از بناهای مهم تاریخی ایران است، با ما همراه باشید تا به معرفی کامل حمام سلطان امیر احمد بپردازیم.
سلام نو _ سرویس گردشگری: حمام سلطان امیر احمد در تاریخ ۱۱ اسفند سال ۱۳۵۵ با شماره ثبت ۱۳۵۱ در فهرست آثار ملی ایران قرار به ثبت رسید. این بنا از زمان ساخت تا به امروز چندین بار مرمت و بازسازی شده است و وجود ۱۷ لایه مرمتی، حکایت از قدمت آن دارند. حمام سلطان امیر احمد در سال ۱۳۷۵ شمسی با کمکهای هیئت امنای مرمت و بازسازی بناهای تاریخی کاشان و مهندس محلوجی، وزیر وقت صنایع و معادن، بنا توسط شهرداری کاشان خریداری و پروژه باسازی و مرمت آن به سرپرستی جناب آقای مهندس مهدی هوشمندی نژاد و همکاری استاد سید علی اکبر حلی و مرحوم دکتر افسری آغاز شد تا این بنای منحصربه فرد تخریب نشود. حمام سلطان امیر احمد برای مدتی به سفرهخانه و قهوهخانه سنتی تغییر کاربری داد؛ اما امروزه بهعنوان موزه تحت پوشش سازمان رفاهی و تفریحی شهرداری کاشان فعال است.

حمام سلطان امیر احمد و تاریخچه آن
حمام سلطان امیر احمد نام خود را از امامزاده مجاور خود، نوه امام جواد (ع)، گرفته است. شواهد و آثار بهدستآمده از این حمام پس از زلزله ویرانگر سال ۱۱۵۰ شمسی، نشان میدهند که پیشینه آن به دوران سلجوقیان بازمیگردد؛ اما سربینه حمام، به دوره قاجار تعلق دارد. البته برخی بر این باورند که حمامی که امروز در کاشان میبینیم، در زمان قاجار و در سال ۱۲۹۲ هجری قمری (حدود ۱۲۵۴ شمسی) روی خرابههای حمام قدیمی ساخته و حمام کوچکی به مجموعه آن اضافه شده است.
جالب است بدانید در گذشته هر شهر دارای پنج عنصر اصلی شامل مسجد، بازار، خانه، حمام و آبانبار بود؛ به همین دلیل میتوان حمام سلطان امیراحمد را در زمره یکی از عناصر مهم شهری به شمار آورد. با توجه به اسناد باقیمانده از دوران مختلف تاریخی، در تمام دورههای اسلامی، حمامهای عمومی بسیاری در شهرها وجود داشتند؛ بهطوری که از نظر تعداد و اهمیت با مساجد مقایسه میشدند. حمامهای تاریخی کاشان، در دوره صفوی از جمله بناهایی بودند که مورد ستایش جهانگردان داخلی و خارجی قرار گرفتند. شاردن، جهانگرد معروف فرانسوی درباره این بناها اینطور مینویسد: گرمابههای کاشان فوقالعاده عالی، خوب و تمیزاند.

فضاهای متفاوت حمام سلطان امیر احمد
آب این حمام از دو چاه تامین و با لوله های سفالین به قسمت های مختلف حمام فرستاده می شد. این حمام از دو حمام کوچک و بزرگ تشکیل شده، حمام بزرگ شامل ورودی، سربینه، گرم خانه و خزینه، تون یا گلخن است که کمی درباره این قسمت ها توضیح می دهیم:
ورودی: ورودی چندین فضا (جلوخان، سردر ورودی، هشتی و راهروی ارتباطی) دارد و در نهایت به رختکن ختم می شود. قبل از اینکه به داخل حمام حمام سلطان امیراحمد بروید در هشتی نگاهی به سقف بیندازید، رسم بندی به کار رفته در سقف تماشایی و جذاب است. در اینجا دالان پرپیچ و خم را می بینید که نمی گذارد بین هوای بیرون و داخل حمام به راحتی مبادله ی هوا صورت بگیرد.

سربینه: جذاب ترین قسمت حمام! سربینه در واقع همان رختکن است و هوایی نیمه گرم دارد. به غیر از تزئیات پیچیده ای که برای طراحی این قسمت از حمام به کار رفته وجود نورپردازی ها هم جذابیت آن را دوچندان کرده است. در اینجا ۸ ستون می بینید که فضای سربینه را به دو قسمت تقسیم کرده اند. در وسط سربینه حوضی ۸ ضلعی به چشم می خورد که فواره ای در آن وجود دارد.
گرم خانه: گرم خانه همان جایی است که برای شست و شو و حمام کردن به کار می رفت. تزئینات به کار رفته در این قسمت از حمام کمتر از سربیته است اما کاشی های معرقی که برای پوشاندن یک متر از دیوارها به کار رفته جذابیت خاصی را به فضای گرمخانه داده است. در اینجا ۴ ستون به کار رفته که باعث شده فضای گرمخانه سه قسمت شود.
تون یا گلخن: در این قسمت آب و گرمای حمام تامین می شد.
معماری حمام سلطان امیر احمد کاشان
حمام یکی از پیچیدهترین بناها محسوب میشود؛ زیرا اصول ساخت آن بسیار دشوار است. حمامهای سنتی در گذشته برای حفظ گرمای درونی پایینتر از سطح زمین و درون خاک ساخته میشدند تا در مصرف انرژی صرفهجویی شود. حمام سلطان امیر احمد بهشکل یک سالن بزرگ هشت ضلعی است که حوضی هشت ضلعی نیز در میانه آن قرار دارد. فضای میانی آن نیز با هشت ستون احاطه شده است که فضاهای نشستن را از فضای میانی جدا میکنند.

حمام سلطان امیر احمد با ۱,۱۰۲ مترمربع وسعت، تزیینات بسیار چشمنوازی دارد و آهکبری و گچبریهای آن، چشمهای هر بینندهای را به خود خیره میکند. آهکبری به هنر حکاکی نقوش برجسته بر سطحی از آهک اطلاق میشود؛ هنری که یکی از تزیینات زیبای بناهای ایرانی به شمار میآید. کاشیهای آبی فیروزهای و طلایی، گچبریهای هفت لایهای و معماری خاص، حمام سلطان امیر احمد را تبدیل به یکی از برجستهترین حمامهای ایران کردهاند. استفاده از سقفهای طاقی، موزاییکهای چشمنواز و نقاشیهای دیواری از دیگر ویژگیهای این حمام هستند که جذابیت بینظیری به آن بخشیدهاند.
در حمام سلطان امیر احمد برای تامین آب از دو حلقه چاه و برای انتقال آب بین بخشهای مختلف حمام از تنبوشه یا لولههای سفالین استفاده شده است. شیشههای رنگی بنام گلجام نیز در سوراخ سقف یا دیوار حمام از دیگر شاخصههای قابلتوجه معماری این بنا هستند. حمام سلطان امیر احمد پلههای زیادی ندارد؛ اما ممکن است که سالمندان و توانیابان در بازدید از این بنا دچار مشکل شوند.




