متن ها و ضمائم ژنو سر برمی آورند
متن ها و ضمائم ژنو سر برمی آورند
گزارشهای ارسالی و اخبار نشان میدادند که قبل و حین مذاکرات «ژنو ۶»، مهمترین مساله اختلافی بین ایران و ۱+۵، مربوط به چگونگی تصریح به حقّ غنی سازی در داخل خاک ایران بوده است؛ همانطور که این اختلاف قبل از امضای توافق پابرجا بود، بعد از آن نیز ادامه یافت. در حالیکه منابع خبری داخلی به نقل از «وزارت خارجه ایران»، متن کامل توافق را منتشر ساختند، بیانیههای ۱+۵، بیانیه «کاخ سفید» و بیانیه «جان کری» که سعی در تفسیر توافق داشتند؛ حرفهای تقریباً متفاوتی میزدند.
کمی قبل از آنکه «وزارت خارجه ایران»، متن مورد تأیید خود را روی خروجیها قرار دهد، «خبرگزاری دولتی ایسنا» اوّلین خبرگزاری بود که متنی را به این اسم منتشر ساخت [۱]. کمی بعد امّا به نقل از «وزارت خارجه» متنی روی خروجیها قرار گرفت که با متن مورد اشاره «ایسنا» تفاوتهایی داشت. جالب اینکه «رادیو فردا» [۲] در خبری فوری، از انتشار متن توافق در دو خبرگزاری ایرانیِ «ایسنا» و «فارس» خبر داد و نوشت: «سایت اینترنتی «وزارت امور خارجه ایران» که «خبرگزاری فارس»، متن توافق را به نقل از آن منتشر کرده است، در بامداد امروز – دوشنبه – برای تأیید این خبر؛ قابل دسترسی نبود» [۳].
میتوان حدس زد که تأکید «رادیو فردا» – ارگان دولتی آمریکا- به انتشار مطلب در این دو خبرگزاری، برای تأکید بر تفاوت نسخهها بوده است. تفاوتی که بطور علنی توسّط «کاخ سفید» به نمایش درآمد و مورد توجّه رسانهها و افکار عمومی قرار گرفت. بر این اساس، «پایگاه اطّلاع رسانی رسمی کاخ سفید» طیّ خبری فوری (For Immediate Release)، ارائه مورد نظر خود از «توافق نامه ژنو» (Fact Sheet) را روی آنتن قرار داد و «شبکه سلطنتی BBC فارسی» خیلی سریع طیّ مطلبی بخشهایی از آن را مورد توجّه قرار داد که نشان میداد؛ بین نسخهها تفاوتهای قابل تأمّلی وجود دارد [۴].
فردای آن روز، سند ادّعایی «کاخ سفید» و گزارش خبری «BBC فارسی» در کانون توجّه رسانههای داخلی قرار گرفت [۵] و برای مثال اینطور مطرح شد که: «مثلاً در متن «کاخ سفید» آمده: ˈگروه ۱+۵ متعهّد شده که ۴۰۰ میلیون دلار به صورت کمکهای تحصیلی دولتی از صندوقهای ایرانی محدودی، مستقیماً به موسّسات آموزشی شناخته شده در کشورهای ثالث انتقال یابد؛ تا هزینههای تحصیلی دانشجویان ایرانی تسویه شودˈ. در حالیکه متن رسمی بیانیه صرفاً عبارت ˈرقم توافق شدهˈ – بدون توضیح بیشتر در مورد میزان توافق و اینکه کجا و در چه متنی این مبلغ، مورد توافق قرار گرفته و ذکر شده – را به کار میبرد.
به نظر میرسد که متن رسمی منتشر شده، خلاصه شده یک متن توافق کاملتر با حذف جزئیات یا ضمائم است و متن «کاخ سفید» در برخی موارد آمیخته راست و ناراست با این جزییات یا ضمائم یا تفاسیر یا توافقات قبلی یا مسائل دیگر.
انتظار میرود اگر بقیه بندهای توافق نیز همانند این موارد اشاره به ˈآنچه توافق شده استˈ دارد، دولت محترم جزییات آن توافق دیگر را اعلام و برای ارزیابی دقیقتر سیاسی و اقتصادی کارشناسان؛ منتشر کند» [۶].
این بازتاب به حدّی پرتنین بود که «مرضیه افخم» – سخنگوی زن وزارت خارجه- مجبور به توضیح درباره آن شد، وی در اینباره گفت: «سه دور مذاکرات فشرده ایران با «۱+۵» در «ژنو»، نهایتاً منجر به صدور ˈبرنامه اقدام مشترکˈ گردید که متن مورد توافق، در اختیار افکار عمومی قرار گرفت… آنچه در «سایت کاخ سفید» بعنوان ˈبرگه اطّلاع رسانیˈ (Fact Sheet) منتشر شده، برداشت یک جانبه از متن مورد توافق در «ژنو» بوده… متأسّفانه برخی رسانهها برگه مذکور را به عنوان متن «توافق ژنو»، ترجمه و منتشر کردهاند؛ که خلاف واقعیت است» [۷].
متن منتشره از «توافق ژنو» توسّط «وزارت خارجه»، بارها از واژه روشن ˈAgreedˈ استفاده کرده است، در نقاطی که این واژه به تنهایی استفاده شده به معنیِ ˈتوافق شدهˈ است و نشان میدهد که توافق در اصل دارای ضمایم مهمّی است که اگر اهمّیت آن بیشتر از خود توافق نباشد؛ کمتر نیست.
اکنون سئوال این است که حتّی اگر ارائه «کاخ سفید»، درست نباشد؛ اصل ماجرا چیست؟ آن ضمایم است که اگر در اختیار افکار عمومی قرار بگیرد، وزن امتیازات گرفته و داده شده را دقیقتر نمایان میسازد. برای مثال، اگر آمریکا در ˈگام مقدّماتی ۶ ماههˈ، ۱۰ میلیارد دلار از اموال ایران را آزاد کند یا ۶۰ میلیارد دلار، اساساً صورت مسئله را تغییر میدهد؛ این تا حدودی میتواند نامتوازن بودن امتیازات «ژنو ۶» را جبران کند یا برعکس به آن دامن بزند.
گذشته از این واقعیت که جزئیات توافق چه میتواند باشد، نکته مهمتری وجود دارد؛ اینکه تفسیر کشورهای مقابل از «توافق نامه ژنو»، بیارزش نیستند. تفسیر آنها مهم و سرنوشت ساز است. توافق نشان دهنده یک اقدام همکارانه است و اینکه ۶ قدرت جهانی، نگاه متفاوتی از تفسیر ایران داشته باشند، مویّد یک اشکال در ادامه همکاری هاست که اگر اصلاح نشود؛ بزودی سرباز خواهد کرد.
در واقع تفسیر آمریکا از «توافق ژنو ۶»، نقشه راه او در ادامه مسیری است که قرار است با ایران جلو بیاید. قرار نیست، مذاکره کنندگان ما به سخنرانیهای پُرشور برای مردم که در نمایش توفیقات «ژنو» محصور شده، بسنده کنند؛ باید خروجیها نیز به مردم گفته شود. «جواد ظریف» در جمع کارکنان «سازمان انرژی اتمی» به مناسبت هفته بسیج میگوید: «گول این بحثهایی که آمریکاییها میگویند که به قول خودشان میخواهند یک چرخشی به خبر بدهند (را نخورید)، میگویند ما حقّ غنی سازی را به رسمیت نمیشناسیم چون حقّ غنی سازی در NPT نیست. سئوال میکنم، مگر حقّ داشتن نیروگاه در NPT است؟ کجایش نوشته است؟ آن چیزی که NPT به رسمیت میشناسد، حقّ غیرقابل انتزاع برخورداری از نیروی هستهای؛ برای مصارف صلح آمیز است» [۸].
بیتردید، ایرانیها در داخل تفسیر مورد نظر آقای وزیر را باور دارند، ولی مشکل آمریکاست که چنین تفسیری را طیّ دههها نپذیرفته و اظهارات اخیرشان نیز اثبات میکند؛ که نمیخواهد چنین حقّی را به رسمیت بشناسد. به بیان بهتر، اگر قرار باشد ایران توافق را اجراء کند و آمریکا به این بهانه که تفسیر ایران از رسمیت یافتن حقّ غنی سازی در «ژنو ۶» صحیح نبوده، در آینده از مسئولیتهای خود طفره رود؛ مذاکره برای ایران، چه فایدهای میتواند داشته باشد؟!
اینکه ما تفسیر خودمان را داریم و شما هم تفسیر خودتان را داشته باشید، درست نیست؛ پس چرا پای میز مذاکره نشستیم؟ مهم این است که در نهایت چه کسی گامهای بزرگ بر میدارد، از مواضع خود دور میشود و به مواضع حریف نزدیک میشود، حدّاقل این مهم است که تعدیل مواضع علی السّویه و متوازن باشد.
گویا زیاده خواهیهای آمریکا حتّی بعد از «توافق نامتوازن ژنو» نیز پایان نیافته و خودخواهیها در غالب بیانیههای رسمی در حال بروز است، چه تفسیر آمریکا راست باشد چه دروغ؛ تابلوی هنرمندانهای است از عدم پایبندی به تعهّدات و از غیرقابل اطمینان بودن. این تابلویی است که آژیرهای هشدار را برای خود آمریکاییها به صدا در میآورد، اینکه برآورده ساختن شرایط شکست مذاکرات بدلیل طمع سیاسی؛ به نفعشان نیست، آمریکا نباید فرامشو کند که گزینه دیگری وجود نخواهد داشت.
از: «مشرق نیوز»
[۱] «حقّ غنی سازی ایران به رسمیت شناخته شد» – «خبرگزاری ایسنا» – ۳/۹/۱۳۹۲- این خبر به مرور زمان دچار تغییرات و اصلاح شد
[۲] «رادیو فردا» تحت نظر «BBG آمریکا» (هیئت کارفرمایان پخش- یکی از مهمترین مراکز برای مدیریت دیپلماسی عمومیِ دولت فدرال آمریکا) است و منابع مالیاش از طریق «کنگره آمریکا» تأمین میشود
[۳] «خبرگزاریهای ایسنا و فارس متن توافق ژنو را منتشر کردند» – «رادیو فردا» – ۴/۹/۱۳۹۲
[۴] «جزئیاتی از توافق ایران و گروه ۵+۱ در ژنو» – «شبکه سلطنتی BBC فارسی» – ۳/۹/۱۳۹۲
[۵] «آن توافق دیگر؛ کاخ سفید از کدام سند سخن میگوید؟» – «سایت الف» – ۴/۹/۱۳۹۲ و «شیطنت بیبی سی فارسی برای مغایر نشان دادن متن توافقنامه ژنو» – «سایت بولتن نیوز» – ۴/۹/۱۳۹۲
[۶] «آن توافق دیگر؛ کاخ سفید از کدام سند سخن میگوید؟» – «سایت الف» – ۴/۹/۱۳۹۲
[۷] «خبرگزاری فارس» – ۵/۹/۱۳۹۲
[۸] «بخش خبری ۲۰: ۳۰ شبکه دو سیمای ج. ا. ا» – ۴/۹/۱۳۹۲



