اوو مورالس؛ سوسیالیستی که دیکتاتور شد
مورالس در سلسله اقدامات چپگرایانه خود حقوق کابینه و اعضای دولت را نصف کرد، حقوق خود را چند نوبت کاهش داد و سرمایهگذاری قابل توجهی روی مسئله درمان و فقر کرد تا در نهایت فقر شدید در بولیوی از ۳۸ درصد در سال ۲۰۰۶ به ۱۷ درصد در سال ۲۰۱۸ کاهش یابد.

سلام نو – سرویس بین الملل: اوو مورالس بالاخره بعد از 14 سال کرسی ریاست جمهوری بولیوی را ترک کرد، آن هم در حالی که پس از 24 ساعت به سختی توانست خود را به مکزیک برساند.
مورالس که این روزها با فشار و یا به تعبیر خودش کودتای اجتماعی از بولیوی فرار کرده روزی یک رهبر سوسیالیست محبوب و البته یک رئیس جمهور موفق بود که با فقر مبارزه کرد و فاصله طبقاتی در بولیوی را کاهش داد. او نقشی کلیدی در مبارزات بومیان کوکا کار علیه طرح مشترک آمریکا-بولیوی برای مبارزه با مواد مخدر را داشت و از همین راه بود که به عنوان یک فعال سیاسی شناخته شد. کوکا ماده اولیه کوکائین است و کشت آن در بولیوی مرسوم است.
مورالس در سال ۲۰۰۲ در انتخابات ریاست جمهوری در رتبه دوم قرار گرفت تا کاری کارستان کند و نشان دهد که حامیانی جدی در بین مردم دارد. تا پیش ظهور مورالس بومیان بولیوی هیچگاه به چنین موفقیت سیاسی مهمی دست پیدا نکرده بودند. تنها سه سال دیگر زمان لازم بود تا اوو مورالس با وعدههای تبعیض ستیزانه خود به اولین رئیس جمهور بومی و غیرسفید پوست بولیوی تبدیل شود.
به نوشته بی بی سی اوو مورالس روستازادهای است از یکی از مناطق حاشیهای بولیوی به نام “اورورو” که سکونتگاه مردمان “آیمارا” است. آیماراها، زبان و فرهنگ ویژه خود را دارند و معتقدند که هزاران سال در مناطقی که امروز بخشهایی از بولیوی، شیلی و پرو محسوب میشوند، زندگی کردهاند.

چیزی که تا قبل از مورالس یک نقطه ضعف بود درباره او تبدیل به نقطه قوت شد و با تکیه بر بومیان، کرسی ریاست جمهوری را فتح کرد. بولیوی اصلیترین تولیدکننده برگ “کوکا” در جهان است که در دنیای مدرن به عنوان ماده اولیه “کوکائین” شناخته میشود. فراگیر شدن استفاده از “کوکائین” و تلاش دولتهای جهان برای مبارزه با این ماده مخدر موجب شده تا کشاورزانی که “کوکا” میکارند، با فشار فزایندهای روبهرو شوند. مورالس در قامت رهبر این کشاورزان به فعالیت سیاسی پرداخت و در نهایت در سال 2005 به عنوان اولین رئیس جمهور بومی و غیرسفید پوست بولیوی به قدرت رسید.
او در گام نخست برخلاف میل آمریکا کشت کوکا را غیر قانونی اعلام نکرد، هرچند نظارت دولت را بر کشت این محصول استراتژیک بولیوی افزایش داد. مورالس در گام مهم بعدی خود نظام حاکم بر بولیوی را چند ملیتی کرد تا تبعیض بین بومیان و سفیدپوستان پایان یابد. او در یکی دیگر از اقدامات مهم خود نفت و گاز بولیوی را دوباره ملی کرد که تصمیمی بسیار مهم بود.
او در سلسله اقدامات چپگرایانه خود حقوق کابینه و اعضای دولت را نصف کرد، حقوق خود را چند نوبت کاهش داد و سرمایهگذاری قابل توجهی روی مسئله درمان و فقر کرد تا در نهایت فقر شدید در بولیوی از ۳۸ درصد در سال ۲۰۰۶ به ۱۷ درصد در سال ۲۰۱۸ کاهش یابد.
اما این رئیس جمهور موفق بی عیب و نقص هم نبود. او یک باخت بزرگ در شکایت از شیلی در کارنامه داشت. بولیوی که تا سال ۱۸۸۴ به اقیانوس آرام دسترسی داشت اما بعد از شکست نظامی از شیلی یکی از بنادر خود را به این کشور باخت.
این مسئله یکی از موضوعات بسیار مهم پیوند خورده با “غرور ملی” بولیویاییها بود که در نهایت دادگاه لاهه به نفع شیلی رای داد و حسابی به ضرر مورالس تمام شد.

در کنار این بیتوجهی او به سفید پوستان، انفعال در حفظ محیط زیست و البته پشت کردن به دمکراسی باعث شد که مخالفان، هواداران قابل توجهی در بولیوی پیدا کنند.
مورالس در سال 2016 مهمترین اقدام علیه خود را سازمان داد و با هدف تمدید دوران قدرتش، رفراندومی برای تغییر قانون اساسی برگزار کرد تا بتواند محدودیت دوره ریاست جمهوری را حذف کند و به صورت مادام العمر رئیس جمهور بولیوی شود، اما نتیجه آن انتخابات به نفع مورالس تمام نشد و اکثریت مردم بولیوی با رای “نه” او را ناکام گذاشتند اما مورالس کوتاه نیامد.
مورالس اعتراض خود به نتیجه رایگیری را به دادگاه قانون اساسی بولیوی فرستاد و در نهایت با حمایت قضاتی که حامی او بودند دادگاه قانون اساسی با حکم خود محدودیت دوران ریاستجمهوری را به کلی برداشت و او بار دیگر برای انتخابات ریاست جمهوری گام برداشت ولی این بار به تقلب در انتخابات متهم شد و با فشار بسیار استعفا داد و به مکزیک پناهنده شد.
مورالس پس از فرار از بولیوی به مکزیک در اولین کنفرانس خبری خود تایید کرد که با فشار نیروهای نظامی مجبور شد استعفا دهد “تا حمام خون به راه نیافتد.”
او گفت: “تا وقتی که زنده هستم در عرصه سیاست فعال خواهم بود، مبارزه ادامه دارد و همه مردم جهان حق دارند تا خود را از تبعیض و تحقیر آزاد کنند.”
مورالس در حالی به زور از قدرت کنار رفت که هیچ نسبتی با آن رهبر سوسیالیست روزهای نخست نداشت و مخالفانش با تکیه برمخالفت او با دمکراسی به سادگی زیر پایش را کشیدند، با این همه هرچند مورالس رفته و جنین آنییز معاون رهبر سنا امور را در دست گرفته ولی حزب مورالس هنوز در اکثریت است و هیچ چیز تمام نشده.



