فانی: نگران سابقهام در ستاد موسوی نیستم
این به امکاناتی برمیگردد که در دولت فراهم میشود. مشکل بودجه فقط مشکل
ما نیست. کل دستگاهها کسری بودجه را دارد. ما تابع این هستیم که دولت چه
تصمیمی درباره این کسری بودجه میگیرد.
آموزش و پرورش همیشه درگیر بحث بودجه بوده، سرانه مدارس، حقوق معلمان و…
به دلیل این مشکلات بودجهیی با چالش مواجه بوده، برنامه و راهکار اساسی
شما برای حل این مشکل چیست؟
یکی از برنامههای من این است که برای سال 93 سیستم بودجهریزی را از حالت
سنتی به حالت سرانهیی تبدیل کنیم. این یک حرف نویی است که سالهاست مطرح
شده و اقدامی صورت نگرفته است. ما دنبال این هستیم که در گام اول چطور
میتوانیم تحولی در جهت بودجهریزی و اقدامی در جهت بودجهریزی عملیاتی در
آموزش و پرورش داشته باشیم.
وقتی وزیر شدید چه اقدامی برای حل مشکلات معیشیتی معلمان قصد دارید انجام دهید؟
ما همه اقداماتی که بتوانیم انجام میدهیم تا انگیزه معلم و همکارهای
فرهنگی افزایش پیدا کند. اقداماتمان را هم به هیچوجه رسانهیی نمیکنیم
چون اعتقاد داریم شأن معلم فراتر از این حرفهاست. در زمینه بهبود معیشت
معلمها هم اقداماتی صورت گرفته است. من همان روزهای اولی که به عنوان
سرپرست آمدم مشاور اقتصادی و رفاهی فرهنگیان را منصوب کردم به راهحلهایی
رسیده، عمل هم میشود. اما اجرا هم شد، ما دربارهاش مصاحبه نمیکنیم.
یکی از رئوس برنامهیی که شما ارائه دادهاید، رفع تبعیض و عدالت آموزشی
است، شما تبعیض در آموزش و پرورش را در چه بخشهایی میبینید؟
به صورت موردی رفع تبعیض در آموزش و پرورش شامل بهرهمندی همه دانشآموزان
از امکانات آموزشی است. در مناطق محروم به این دلیل که نیروی انسانی به
صورت غیربومی تعریف شده، مشکلاتی از قبیل جابهجایی معلمها پیش میآید.
میانگین خدمت معلمان مناطق محروم زیر 5 سال است. شرایط دانشآموزی که
معلماش 4 سال سابق خدمت دارد، با دانشآموزی که معلمش 20 سال سابقه تدریس
دارد، نوعی تبعیض است.
این مشکل را چطور قرار است حل کنید چون به دلیل امکانات ناچیز و شرایط سخت مناطق محروم معلمها زیاد در این مناطق دوام نمیآورند؟
این مشکل را ما در کمیته ساماندهی نیروی انسانی بررسی میکنیم. ما به دنبال
این هستیم که استخدام در آموزش و پرورش را به سمت استخدام بومی ببریم تا
نیروها ماندگارتر شوند و درخواست انتقال نداشته باشیم.
آخرین آمار شما از دانشآموزان بازمانده از تحصیل چقدر است؟
حدود 140 هزار نفر.
چه برنامهیی برای این دسته از دانشآموزان دارید؟
بازمانده از تحصیلها به سه گروه تقسیم میشوند. یک گروه دانشآموزان
مناطقی است که آموزش و پرورش در آن حضور ندارد که البته خیلی کم است. یکسری
از جاها هم آموزش و پرورش حضور دارد، اما ثبتنام نداریم که یک دلیلش
فرهنگی است که در طول زمان حل میشود و ما هم نمیتوانیم اجبار کنیم. یک
دلیل دیگر هم به مسائل اقتصادی خانواده برمیگردد.
چطور میخواهید این موضوع را حل کنید؟
ما قانون اجباری کردن تحصیلات ابتدایی را از سالها پیش داریم. اما اینجا
قوه قضاییه باید با ما همکاری کند و اولیا را وادار کند که فرزندانشان را
ثبتنام کنند. بعضی از کشورها جریمههای سنگین برای این دسته از افراد
قایلند. ما در دور قبلی که در آموزش و پرورش بودیم یعنی تا قبل از سال 84
جلساتی را با قوه قضاییه در این زمینه گذاشتیم. به جاهایی خوبی هم رسید که
از سال84 تا الان ما نبودیم. الان دوباره باید این موضوع را دنبال کنیم.
دانشآموزان مهاجر افغان چه جایی در برنامههای شما دارند؟
این به سیاستهای وزارت کشور برمیگردد. آموزش و پرورش یک برد و اختیاراتی
دارد. جلسهیی در وزارت کشور در این زمینه برگزار میشود. زمانی که من قبل
از سال 84 معاون آموزش و پرورش بودم در این جلسه شرکت میکردم. الان هم
معاون مربوطه شرکت میکند. ما تابع سیاستهای نظام هستیم که در وزارت کشور
شکل میگیرد. اگر این کمیته به این جمعبندی برسد که ما باید دانشآموزان
افغانی را تحت پوشش قرار دهیم ما این کار را میکنیم.
با وجود همه بخشنامههای آموزش و پرورش در این زمینه بسیاری از مدارس به صورت خودمختار و سلیقهیی در این زمینه عمل میکنند.
اگر موردی باشد که آموزش و پرورش توسط وزارت کشور مکلف شده باشد و مدرسه عمل نکرده باشد، قابل پیگیری است.
قبول دارید با وجود همه بخشنامههای آموزش و پرورش یکسری از مدیران در مدارس خصوصا مدارس دولتی بسیار خودمختارانه عمل میکنند؟
در دولت تدبیر و امید قانون حاکم است. اگر موردی باشد با مدیر خاطی برخورد میکنیم.
گزارشی از سرگردانی والدین در روزهای ثبتنام به شما نرسیده است؟
الان که دیگر با شروع سال تحصیلی مشکلی نداریم. اما یکی از کمیتههای پروژه مهر ما کمیته ساماندهی است که ما پیگیری میکنیم.
یکی از اصلیترین محورهای تبعیض که در حال حاضر در آموزش و پرورش
شاهدیم تفاوت کیفیت بین مدارس دولتی، نمونه دولتی و غیرانتفاعی است، برنامه
شما برای این وضعیت چیست؟
این را قبول دارم که مدارس نمونه دولتی، تیزهوشان، در دوسال اخیر بیرویه
رشد کرده است. تنوع مدارس خیلی بیرویه زیاد شده است. من مصمم نیستم همه
این تنوعها را یکباره از بین ببرم. گاه این نیاز است. اما تنوع باید کاهش
پیدا کند. هر چند چون تنوع در مخاطب داریم به همین دلیل تنوع را صفر
نمیکنیم.
وضعیت مدارس دولتی چه از نظر امکانات و چه از نظر کیفیت آموزشی در
سطح بسیار پایینی قرار دارد. تا جایی که والدین تا آنجایی که توان مالی
داشته باشند، فرزندانشان را به این مدارس نمیفرستند. با این وجود هنوز
درصد زیادی از دانشآموزان در مدارس دولتی درس میخوانند، شما چه برنامهیی
برای کیفیت مدارس دولتی دارید؟
امروز دانشآموزان ما یعنی 12 میلیون و 300 هزار نسبت به اوج دانشآموزان
ما بعد از انقلاب که به حدود 19 میلیون رسید، دوسوم شد. فضاهای آموزشی ما
تقریبا یک و نیم برابر شده است. اینها را کنار هم بگذاریم به این نتیجه
میرسیم که امروز آموزش و پرورش باید کیفیت خودش را ارتقا دهد. یعنی به
عنوان یک سیاست. این محور اصلی برنامه من به مجلس است که شامل مدارس دولتی
هم میشود.
آمار آسیبهای اجتماعی در مدارس دولتی خیلی رو به افزایش است، گزارشی در این مدت به شما رسیده، برنامهتان در این زمینه چیست؟
ما تجربهیی را قبل از سال 84 داشتیم. تحت عنوان مدارس لازمالتوجه. آن
موقع من معاون متوسطه آموزش و پرورش بودم. طرحی بود که خود من در دوره
متوسطه اجرا کردم. به این صورت که در هر منطقه آموزشی بدترین مدرسه دخترانه
و پسرانه را انتخاب میکردم که والدین تمایلی به ثبتنام فرزندانشان در
آن نداشتند. بعد قویترین مدیرمان را در راس آن مدرسه میگذاشتیم. به او هم
میگفتیم که موظف است دانشآموزان و معلمان مدرسه را حفظ کند و تنها
معاونان هستند که میتوانند تغییر کنند. بودجهیی هم در اختیارش میگذاشتم.
این کار خیلی موثر بود.
نهایتا من به عنوان یک نظریه این را مطرح میکنم
که اگر ما بخواهیم کیفیت مدارسمان را افزایش دهیم باید مدیریتمان را
تقویت کنیم و به این مدیریت اختیار دهیم. ما هر سال این روش را در یک مدرسه
دنبال میکردیم و نتایج خوبی داشت.
موضوع دیگر این روزهای مدارس، هوشمندسازی مدارس است، تحت عناوین
مختلف پولهایی از والدین برای این کار گرفته میشود، اما عملا امکانات
محدود و بلااستفادهیی وجود دارد که حتی معلمها هم در استفاده از آن مشکل
دارند.
استفاده از فناوریهای جدید یک اصل است. اینکه در سالهای اخیر تحت عنوان
هوشمندسازی کارهای مختلفی در مدرسه صورت گرفته و گاه بیهدف انجام شده است
این را میپذیریم.
برنامه شما چیست؟
ما باید یک بازنگری در سختافزارهای مدارس بکنیم. یک تعریف مجدد از
هوشمندسازی بکنیم و از همه مهمتر لازمه استفاده از فناوریهای جدید در
مدرسه تقویت شایستگیها و مهارتهای حرفهیی معلمان است. یعنی همکار فرهنگی
ما ابتدا باید مسلح به استفاده از این سختافزارها شود. بعد به موازات
توانمندسازی معلم نسبت به تجهیز مدارس اقدام کنیم.
موضوع دیگر بحث نوسازی مدارس و مدارس فرسوده است، اینجا هم یک نوع
عدم هماهنگی دیده میشود، با وجود اینکه بسیاری مدارس سیستم گرمایشی یا
ایمنی مناسب ندارند، صحبت از هوشمندسازی مدارس از سوی آموزش و پرورش
میشود.
نمیتوانیم بگوییم کدام اهمیت دارد. مهم رشد مدارس است. ما برای هر دو
فعالیت بودجه پیشنهاد میدهیم. اما به طور مطلق ایجاد فضاهای ایمن در
اولویت قرار دارد.
برای افزایش مشارکت معلمان در تصمیمگیریهای آموزش و پرورش چه برنامهیی دارید؟
یکی از محورهای برنامههای من توسعه مشارکت در آموزش و پرورش است. ما یک
کمیته دیگری را در این زمینه راهاندازی کردیم. بدین شکل که ببینیم چطور
میتوانیم معلم را در تصمیمگیری مدرسه مشارکت دهیم. باید ببینیم معلمها
در چه زمینههایی در برنامهریزی مدرسه میتوانند به ما ما کمک کنند یا
مردم چطور میتوانند مشارکت کنند. مشارکت فقط کمک مالی نیست. بلکه در همه
زمینهها برنامه و محتواست که خود این نیاز به یک دستورالعمل دارد. مشارکت
در تاسیس مدارس غیردولتی یا استفاده از ظرفیتهای خالی مدرسه است.
/اعتماد
فانی: نگران سابقهام در ستاد موسوی نیستم
مقایسه کردن این دو دوره زیاد راحت نیست. چون شرایطش کاملا متفاوت است. در دوره سرپرستی قبلی من معاون وزیر بودم اما این دوره من از دانشگاه به آموزش و پرورش آمدم. این دو شرایط متفاوت است. در دوره قبلی من با افراد و بدنه آموزش و پرورش آشنا بودم.
طبقه چهارم ساختمان مرکزی آموزش و پرورش، جایی است که این روزها
علیاصغر فانی بیشترین وقت خود را در آن میگذراند. ورود ما به دفتر وزیر
با تدابیر امنیتی همراه بود، موبایل و کیف و هر وسیله اضافی دیگر را قبل
از ورود تحویل گرفتند و اجازه دادند تنها با کاغذ، خودکار و رکوردر وارد
شویم. موقع ورود، فانی مشغول مطالعه جزوهیی بود که با خودکار زیر
قسمتهایی از آن هم خط کشیده بود.
به گفته خودش از الان مشغول برنامهریزی
برای سال تحصیلی آینده است. صحبتش را با جمله شهید رجایی شروع میکند. فانی
به جلسه رای اعتماد مجلس و وزیر شدنش بسیار خوشبین است. در تمام طول
مصاحبه آرام و شمرده صحبت میکند و به سوالات با حوصله پاسخ میدهد. تنها
چیزی که ظاهر و لحن آرام او را به هم میزند، پرسیدن از موضوعاتی است که به
نظر او شأن معلم را زیر سوال میبرد. جوابی برای این سوالها ندارد. اما
بسیار دغدغه بهبود وضعیت معیشتی معلمان را دارد. هر چند میگوید هر کاری هم
برای معلمها انجام دهد، در مورد آن مصاحبه نخواهد کرد.
فرصت کوتاه نیم
ساعتهیی که روابط عمومی برای ما در نظر گرفته بود، قبل از پرسیدن خیلی از
سوالات تمام شد. فانی بلافاصله بعد از پایان مصاحبه برای جلسه با معاونان
به اتاق جلسه میرود. فاطمه قربان، ابراهیم سحرخیز و… بقیه معاونانی که
زمانی با حاجیبابایی به آموزش و پرورش آمده بودند، به سرعت به سمت اتاق
جلسه میروند؛ معاونانی که فانی در طول مدت سرپرستیاش تنها با دو نفر از
آنها خداحافظی کرد.
شما در دوران احمدینژاد هم تا معرفی آقای فرشیدی به مجلس یک دوره سرپرست
بودید، این دوره سرپرستیتان در مقایسه با 70 روز سرپرستی سال 84 چطور
گذشت؟
مقایسه کردن این دو دوره زیاد راحت نیست. چون شرایطش کاملا متفاوت است. در
دوره سرپرستی قبلی من معاون وزیر بودم اما این دوره من از دانشگاه به آموزش
و پرورش آمدم. این دو شرایط متفاوت است. در دوره قبلی من با افراد و بدنه
آموزش و پرورش آشنا بودم. از دوستان خیلی راحت خواهش میکردم کاری را انجام
دهند، اما این دوره چون از بیرون به عنوان سرپرست به آموزش و پرورش آمدم،
شرایط سختتر است. با وجود همه مشکلات در هر دوره کارهایی صورت گرفت. در
این دوره هم امیدواریم، بتوانیم اقدامات اساسی در آموزش و پرورش انجام دهیم
و بعضی از اشتباهاتی که به دلیل اقدامات عجولانه در سالهای اخیر صورت
گرفته را اصلاح کنیم.
نگران جلسه رای اعتماد مجلس نیستید؟
خیر؛ بعید میدانم مشکلی برای من پیش بیاید. ضمن اینکه من با نیت خدمت به آموزش و پرورش وارد صحنه شدم.
شما در سال 88 رییس ستاد فرهنگیان آموزش و پرورش بودید، فکر
نمیکنید شرایط و حاشیههایی که برای آقای نجفی در مجلس پیش آمد برای شما
هم پیش آید؟
در آن زمان هم هدفم خدمت بود. از نظر من هیچ مشکلی نیست، من از پیشینه خودم دفاع میکنم.
این روزها مشغول چه کاری هستید؟
مسائل جاری آموزش و پرورش و آمادهسازی برای سال تحصیلی آینده. اگر ما
بخواهیم هر اقدامی داشته باشیم که نیاز به مصوبه مجلس یا در نظر گرفتن ردیف
بودجه داشته باشد، باید ظرف یک ماه آینده پیشنهاداتمان را نهایی کنیم، به
سازمان مدیریت و دولت ببریم و در مجلس هم پیگیری کنیم و به تصویب برسانیم.
اصلیترین برنامهتان در آموزش و پرورش بعد از وزیر شدن چیست؟
ما کلا سه محور را برای سال 93 به جد دنبال میکنیم. یکی بحث ساماندهی
نیروی انسانی است. ما بیش از یک میلیون همکار فرهنگی داریم که یا معلمند یا
به عنوان کارمند و مدیر آموزش و پرورشی مشغولند که خوب ساماندهی
نشدهاند. ما در بعضی از مناطق و رشتهها معلم اضافی داریم. در بعضی از
مناطق و رشتهها معلم کم داریم و مشکلات دیگر. مجموعه اینها ما را هدایت
کرد که به جد دنبال این باشیم که برای سال تحصیلی آینده نیروی انسانی را
ساماندهی کنیم.
در این ساماندهی نیروی انسانی وضعیت معلمان حق التدریس و شرکتی و
در کل نیروهای بلاتکلیف آموزش و پرورش که سالهاست منتظر استخدام و تعیین
وضعیتند، مشخص میشود؟
ما کمیتهیی تشکیل دادیم که ببینیم چطور میتوانیم این تناسب را ایجاد
کنیم. ممکن است درباره یک تعداد از همکاران که مایلند، به این نتیجه برسیم
که بازنشستگی زودهنگام داشته باشیم. خب این کار نیاز به بودجه دارد. ممکن
است نیاز به مصوبه داشته باشد. ممکن است ما به این نتیجه برسیم که با کثری
نیروی انسانی روبهرو هستیم و بخواهیم تعدادی را استخدام کنیم. این باز
احتیاج به ردیف بودجه دارد که هم از طریق دولت و هم از طریق مجلس باید
دنبال شود.
نهایتا تکلیف معلمان حق التدریس و شرکتی آموزش و پرورش چه میشود، در دوران شما استخدام میشوند؟
با یک عده از این همکاران که قانون مجلس ما را مکلف کرده، طبق قانون برخورد
میکنیم و بقیه را هم در کمیتهیی که گفتم دربارهشان تصمیم میگیریم.
اما به هیچوجه این قول را نمیدهم و شما هم به هیچوجه از قول من این
موضوع را نگویید. این موضوع باید فرآیندی را طی کند و در کمیته بررسی شود.
بعضی وقتها ممکن است به این نتیجه برسیم نیرویی که مشغول کار است، مورد
نیاز آموزش و پرورش نیست. آن چیزی که مبنای حرکت ما است نیاز واقعی آموزش و
پرورش است.
آخرین رقمی که درباره کسری بودجه آموزش و پرورش به شما گزارش شده، چقدر است؟
به یک تعبیری کسری بودجه ما دو هزار و 600 میلیارد تومان است و به یک تعبیری 4 هزار میلیارد تومان.
این تفاوت 2 هزار میلیاردی به چه دلیل است؟
نحوه محاسبه کسری و پرداخت مطالبات متفاوت است.
برنامه شما برای جبران و حل این مشکل کسری بودجه چیست؟



