این ۵ نرمش اوباما، محصول راهبرد اعتدال بود یا شعارهای تند؟
این ۵ نرمش اوباما، محصول راهبرد اعتدال بود یا شعارهای تند؟
افراطیون در حالی استدلال خود در موضع گیری های شعاری و تند را کسب حقوق حقه و رسیدن به عزت و منافع ملی عنوان می کنند که از یک سو در چند سال اخیر دستاورد این تندروی ها روشن شد و در چند هفته اخیر نیز ثمره حرکت اعتدالی و توام با تدبیر در سیاست خارجی، تا حدودی نمایان شده و اوج آن در سخنرانی رئیس جمهور آمریکا بود.
مجموعه تغییر و تحولات چند هفته اخیر، از جمله سخنرانی متفاوت باراک اوباما که البته تمام آن‌ها ثمره رای مردم در انتخابات ۲۴ خرداد بود، نشان داد راهبرد تدبیر و اعتدال، می‌تواند بزرگ‌ترین قدرتهای دنیا را هم نرم کند و منافع ملی کشور را در پی انواع تهدیدات و تحریم‌ها به ارمغان آورد.
به گزارش «آینده»، افراطیون در حالی استدلال خود در موضع گیری‌های شعاری و تند را کسب حقوق حقه و رسیدن به عزت و منافع ملی عنوان می‌کنند که از یک سو در چند سال اخیر دستاورد این تندروی‌ها روشن شد و در چند هفته اخیر نیز ثمره حرکت اعتدالی و توام با تدبیر در سیاست خارجی، تا حدودی نمایان شده و اوج آن در سخنرانی رئیس جمهور آمریکا بود.
اگرچه دنیای دیپلماسی دنیای پیچیده‌ای است و به صرف یک سخنرانی نمی‌توان امیدهای قطعی به حل مشکلات بست، اما اکنون صاحبان مواضع افراطی که طی چند روز اخیر نیز بعضا به بیان مواضع خود پرداختند، باید اندکی با خود تامل کنند و بیندیشند که برای حفظ اصول و کسب منافع ملت ایران، کدام راهکار جواب می‌دهد؟
سخنرانی روز گذشته باراک حسین اوباما که در نخستین روز اجلاس عمومی سازمان ملل صورت گرفت، به پاره‌ای از مسائل بین المللی و از جمله ایران و سوریه اشاره داشت. بخشهایی از سخنان رییس جمهوری امریکا برای اولین بار بود که به این صراحت بیان می‌شد و نشان از انعطاف داشت و این را می‌شد در بخشهایی که مربوط به ایران بود، به خوبی دریافت.
در سخنان دیروز اوباما، شاهد بیان نکات مثبتی بودیم که چند سالی است تهران منتظر شنیدن آنهاست و به نوعی می‌تواند دستاوردی برزگ برای جمهوری اسلامی و سیاست اعتدال محسوب شود. اگر بخواهیم به مهم‌ترین آن‌ها اشاره کنیم، موارد زیر قابل ذکر است:
۱) اوباما در سخنان دیروز خود تصریح کرد نه تنها به دنبال تغییر حکومت در ایران نیستیم، بلکه «حق مردم ایران برای دست یابی به انرژی اتمی صلح آمیز را به رسمیت می‌شناسیم». به رسمیت شناختن حق ایران برای دستیابی به فناوری مسالمت آمیز هسته‌ای، تاکیدی است که تهران بار‌ها آن را خواستار شده و حتی در موارد متعددی اعلام کرده این موضوع جزو یکی از خواسته‌هایی است که برای حصول آن پشت میز مذاکرات هسته‌ای با گروه ۱+۵ می‌نشیند.
۲) رییس جمهوری آمریکا در سخنان خود با اشاره به فتوای رهبر انقلاب درباره حرمت تسلیحات اتمی، برای اولین بار این موضوع را در مقابل چشم همگان مورد اشاره قرار داد که بدان معناست که فتوای آیت الله خامنه‌ای را به عنوان یک معیار قبول دارد. این موضوع یعنی اینکه وی به پشتوانه سخن عالیترین مقام ایران و بعد رییس جمهوری ایران به دنبال فراهم کردن زمینه‌ای برای توافق معنادار است. پس برای همین در ادامه سخنانش مجددا خاطرنشان شد: «قاعدتا باید بتوانیم به راه حلی دست پیدا کنیم که حق مردم ایران را در نظر بگیرد و در عین حال به جهان اطمینان دهد که برنامه ایران صلح آمیز است».
۳) اوباما وقتی درباره موضوع سوریه به بیان مواضع خود پرداخت و درمورد معضل کاربرد سلاح‌های شیمیایی سخن گفت، اذعان کرد که ایران نیز، جزو قربانیان آن می‌باشد. برای همین در کنار اشاراتی که به خاطرات تلخ جهان از سلاح‌های شیمیایی داشت، در کنار کشتار یهودیان با گازهای سمی در جنگ جهانی دوم، به کشته شدن «ده‌ها هزار» ایرانی در جنگ تحمیلی علیه ایران اشاره کرد که هدف گازهای سمی قرار گرفتند. البته شاید برخی افراطی‌ها بگویند چرا غرب آن موقع اقدامی علیه صدام نکرد و در عوض به تداوم حمایتهای آشکار و پنهان خود از رژیم بعث عراق پرداخت که در جواب این افراد می‌توان گفت این دوگانگی رفتار و ایراد اگرچه به دولت وقت امریکا وارد است، اما باید خوشحال بود که امروز از تریبون سازمان ملل، رییس جمهور امریکا اذعان به جنایاتی می‌کند که علیه تعداد زیادی از رزمندگان ایران در دفاع مقدس رخ داد. در این راستا، این بخش از سخنان اوباما را جز تلاش برای ایجاد حس همدردی و گفتمانی مشترک، نمی‌توان ارزیابی کرد.
۴) اوباما درباره مشکلات و موانعی که در مسیر ایران و امریکا قرار دارد، به پیشینه تاریخی آن اشاره کرد و بی‌اعتمادی‌ها را ریشه دار خواند؛ هم از گلایه‌های ایران سخن گفت و هم گلایه‌های واشنگتن از تهران را برشمرد. وی سپس با تکرار دیدگاه ایران که «این تاریخ دشوار یک شبه قابل ترمیم نیست زیرا تردید‌ها عمیق است»، در عین حال راه را به بن بست رسیده ندانست برای همین تصریح کرد: «که اگر بتوانیم مسئله برنامه اتمی ایران را حل کنیم، قدمی مهم در راهی طولانی به سوی روابطی متفاوت و مبتنی بر منافع و احترام متقابل برداشته‌ایم».
۵) رییس جمهوری آمریکا در بخشی دیگر از سخنانش با بیان اینکه خوشحال است که مردم ایران به پرزیدنت روحانی مسوولیت داده‌اند تا روشی معتدل‌تر در پیش بگیرد، به موانعی که ممکن است در خصوص مذاکرات هسته‌ای به وجود آید، اشاره کرد و با گفتن اینکه «اعتقاد جدی دارم که مسیر دیپلماتیک حتما باید آزموده شود»، تایید کرد که فرایند دیپلماتیک در روند گفت‌و‌گوهای هسته‌ای، هنوز مسیر کامل خود را طی نکرده است و این یعنی تاکید بر اینکه تا این لحظه از تمام ظرفیتهای دیپلماسی برای حل و فصل ابهامات برنامه‌های هسته‌ای ایران استفاده نشده است. معنی دیگر این جمله اوباما را می‌توان چنین در نظر گرفت که هنوز زمان استفاده از گزینه نظامی و تقابل برای حل این مساله نرسیده زیرا فعلا راه حل‌های مسالمت آمیز دیگر به طور کامل مورد استفاده قرار نگرفته‌اند.
البته ذکر یک نکته در خاتمه ضروری است و آن اینکه درست است سخنرانی اوباما حاکی از راهبری اعتدالی برای حل مشکلات میان ایران و آمریکا است و حتی می‌توان پذیرفت که امتیازاتی را هم به ایران داده است که البته فعلا در حرف است و به مرحله عمل نرسیده، اما همین اتفاق را می‌توان امری مثبت تعبیر کرد. زیرا تا پیش از این، نشده بود اوباما در ملاء عام و با این وضوح و شفافیت در مقابل همگان با لحنی آشتی جویانه که جدی‌تر از همیشه احساس می‌شد، سخن بگوید. باید دید گام بعدی کاخ سفید چگونه برداشته خواهد شد.
