هلاکوخان و پایان خلافت عباسی در بغداد

محمد امین حیات مقدم نوشت: هلاکوخان یکی از فرمانروایان مغول در سده هفتم هجری بود که نام او با تحولات مهمی در تاریخ ایران و بین‌النهرین گره خورده است. او نوه چنگیزخان و برادر قوبلای‌خان، بنیان‌گذار دودمان یوآن در چین، بود و بعدها حکومت ایلخانان را در ایران بنیان گذاشت.

هلاکوخان در حدود سال‌های ۶۵۳ تا ۶۵۶ هجری قمری به ایران و بین‌النهرین لشکر کشید و بخش‌هایی از این سرزمین‌ها را به قلمرو مغولان افزود. در جریان همین لشکرکشی‌ها، در حدود سال ۶۵۶ هجری قمری بغداد به دست او فتح شد و خلافت عباسی در بغداد پایان یافت.

پس از این رویداد، یکی از افراد خاندان خلیفه عباسی به مصر رفت و در میان ممالیک به زندگی خود ادامه داد. او در مصر به حیات روحانی پرداخت و بدین ترتیب، بخشی از خاندان عباسی پس از پایان خلافت در بغداد همچنان در مصر حضور داشت.

حدود سه قرن بعد، سلیم اول، سلطان عثمانی، در حدود سال ۹۲۳ هجری قمری مصر را فتح کرد. در آن زمان، متوکل سوم نیز در مصر حضور داشت و از خاندان عباسی بود.

متوکل سوم در حدود سال ۹۴۵ هجری قمری درگذشت و پس از مرگ او، حضور خاندان عباسی در مصر نیز پایان یافت.

در همین میان، حکومت ایلخانان که با هلاکوخان آغاز شده بود، پس از او نیز ادامه پیدا کرد و فرمانروایان دیگری از این خاندان بر ایران و سرزمین‌های پیرامون آن حکومت کردند. این حکومت سرانجام در حدود سال ۷۳۶ هجری قمری به پایان رسید.